Na najwyższym szczycie Gór Sowich, na wysokości 1015 metrów, stoi biała betonowa wieża, która od ponad wieku przyciąga turystów panoramą Sudetów. Wieża widokowa na Wielkiej Sowie to nie tylko punkt widokowy – to symbol całej gminy Pieszyce, uwieczniony nawet w jej herbie. Z tarasu na wysokości 25 metrów, w pogodny dzień, widać Karkonosze ze Śnieżką, masyw Śnieżnika, a nawet Sky Tower we Wrocławiu.

Szczyt Wielkiej Sowy zalicza się do Korony Gór Polski, więc dla zbieraczy szczytów to obowiązkowy punkt na liście.

Historia wieży – od drewna do betonu

Pierwsza wieża na tym szczycie powstała już w 1886 roku z inicjatywy Towarzystwa Sowiogórskiego z Dzierżoniowa. Była drewniana, miała cztery kondygnacje i 20 metrów wysokości. Projektował ją i budował mistrz ciesielski Heubner z Walimia. Kamień węgielny wmurowano we wrześniu 1885 roku, a uroczyste otwarcie nastąpiło w lipcu następnego roku.

Ta drewniana konstrukcja nie przetrwała jednak próby czasu. W latach 1905-1906 wzniesiono obecną wieżę z betonowych bloków – jedną z wież Bismarcka, które miały sławić niemieckiego kanclerza Ottona von Bismarcka. To właśnie ona stoi tam do dziś.

Wieża na Wielkiej Sowie to jedna z zaledwie 17 zachowanych wież Bismarcka w Polsce. Na całym świecie powstało ich około 240, z czego do dziś przetrwało 174. Wieża w Pieszycach należy do nielicznych udostępnianych turystom.

Budowla ma 25 metrów wysokości i 6 kondygnacji. Zbudowano ją na planie kolistym o średnicy 6,4 metra. Cylindryczna forma zwęża się ku górze, a całość wieńczy glorieta z otwartym tarasem widokowym wyposażonym w blanki. W projekcie przewidziano grubsze mury, ale zrezygnowano z nich dla obniżenia kosztów – dzięki temu wieża zyskała smuklejszy wygląd.

Czasy powojenne i zaniedbanie

Po II wojnie światowej wieża otrzymała imię generała Władysława Sikorskiego, a około 1980 roku – Mieczysława Orłowicza. Żadna z tych nazw się nie przyjęła i dziś obiekt znany jest po prostu jako wieża na Wielkiej Sowie.

Mimo że wieża cieszyła się popularnością wśród turystów i pobierano za wstęp opłaty, nie inwestowano w jej utrzymanie. W latach 60. XX wieku stan techniczny był już tak zły, że zamknięto ją dla zwiedzających. Dopiero w 2005 roku ktoś ponownie zainteresował się obiektem. Gmina Pieszyce, która przejęła zarządzanie wieżą, przeprowadziła generalny remont kosztujący 250 tysięcy złotych i w maju 2006 roku ponownie udostępniła ją turystom.

Kolejny remont miał miejsce w latach 2022-2023. Wieża była zamknięta, a uroczyste otwarcie po remoncie odbyło się 16 lipca 2023 roku.

Co zobaczysz ze szczytu

Główną atrakcją jest oczywiście panorama. Z tarasu widokowego rozpościera się widok na całe Sudety Środkowe. W pogodny dzień można zobaczyć Karkonosze z charakterystyczną sylwetką Śnieżki, masyw Śnieżnika, a nawet – co zaskakuje niejednego turystę – Sky Tower we Wrocławiu, oddalony o dziesiątki kilometrów.

Wokół wieży urządzono infrastrukturę turystyczną. Są wiaty, miejsca na ognisko, ławki. To dobry punkt na dłuższy postój, zwłaszcza jeśli planuje się piknik na szczycie. Teren wokół wieży jest ogólnodostępny, choć obowiązuje tam regulamin – m.in. zakaz używania materiałów pirotechnicznych czy niszczenia zieleni.

Szlaki na Wielką Sowę

Na szczyt prowadzi kilka szlaków turystycznych o różnym stopniu trudności. Najpopularniejsze to:

• Szlak czerwony z Przełęczy Sokolej (fragment Głównego Szlaku Sudeckiego im. Mieczysława Orłowicza) – czas przejścia około 1 godziny
• Szlak niebieski z Przełęczy Walimskiej – czas przejścia około 1 godziny, prowadzi szeroką leśną drogą dostępną dla większości turystów
• Szlak czerwony z Przełęczy Jugowskiej przez Kozią Równię i Kozie Siodło – czas przejścia około 1,5 godziny

Trasy prowadzą przez Park Krajobrazowy Gór Sowich. Po drodze można trafić na urocze polany, a przy odrobinie szczęścia – zaobserwować dziką zwierzynę, w tym muflony czy chronione sóweczki.

Szlaki są zróżnicowane pod względem trudności. Niektóre fragmenty mogą być kamieniste, ale generalnie większość tras jest dostępna dla przeciętnie sprawnych turystów. Rodziny z dziećmi również sobie poradzą, choć warto wybrać łagodniejszą opcję.

Dla kogo to miejsce

Wielka Sowa to uniwersalny cel wycieczki. Przyciąga zbieraczy szczytów z Korony Gór Polski, rodziny szukające celu weekendowego spaceru, miłośników widoków i fotografii krajobrazowej. Zimą, przy dobrych warunkach, pojawią się tu także miłośnicy zimowych wędrówek.

Wejście na wieżę wymaga pokonania schodów na sześć kondygnacji, więc osoby z problemami z poruszaniem się mogą mieć trudności. Na balkonie widokowym może jednocześnie przebywać maksymalnie 15 osób – w szczycie sezonu czasem trzeba poczekać na swoją kolej.

W herbie miasta Pieszyce znajdują się trzy symbole: wieża widokowa na Wielkiej Sowie, jodła rosnąca w mieście oraz muflon – zwierzę żyjące w okolicy.

Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd

Godziny otwarcia:

• Od maja do października: w dni powszednie 10:00-15:00, w weekendy 9:00-18:00
• Od listopada do kwietnia: soboty i niedziele 9:00-16:00

W przypadku złych warunków atmosferycznych, zwłaszcza wyładowań atmosferycznych, wieża może być zamknięta. Warto to sprawdzić przed wyruszeniem w trasę, szczególnie zimą.

Ceny biletów:

• Bilet normalny: 6 zł
• Bilet ulgowy: dostępny (konkretna cena do sprawdzenia na miejscu)

Jak dojechać:

Wielka Sowa znajduje się na terenie gminy Pieszyce w Górach Sowich. Najbliższe większe miasto to Dzierżoniów. Samochodem można dojechać do jednej z przełęczy (Walimska, Sokola, Jugowska), gdzie znajdują się parkingi. Stamtąd trzeba już iść pieszo szlakiem – najkrótsze podejścia to około godziny marszu.

Osoby planujące wycieczkę powinny zarezerwować na całość około 3-4 godzin – w zależności od wybranego szlaku i czasu spędzonego na szczycie. Warto zabrać ze sobą wodę i coś do jedzenia, choć latem na szczycie bywa obsługa wieży, u której można kupić drobne przekąski.

Teren wokół wieży jest ogólnodostępny przez cały rok, więc nawet jeśli sama wieża będzie zamknięta, można podziwiać widoki z okolicy. Pamiętaj tylko, że przebywanie na tarasie widokowym podczas burzy jest zabronione i niebezpieczne.