Palmiarnia w Wałbrzychu to jeden z najstarszych obiektów tego typu w Polsce, ukryty w dzielnicy Lubiechów przy drodze do Wrocławia. To miejsce powstało na początku XX wieku jako wyraz miłości księcia do żony i do dziś zachwyca oryginalną konstrukcją ze szkła i metalu oraz wnętrzem wyłożonym lawą z Etny. Na powierzchni niemal 2000 metrów kwadratowych rośnie ponad 250 gatunków egzotycznych roślin, a całość wpisana jest do rejestru zabytków.

Historia palmiarni – dar miłosny księcia

Budowa palmiarni trwała w latach 1911-1913, choć część źródeł podaje również daty 1908-1911. Inicjatorem całego przedsięwzięcia był Jan Henryk XV von Hochberg, ostatni przedstawiciel rodu panującego na Zamku Książ. Książę postanowił stworzyć wyjątkowy prezent dla swojej małżonki – Marii Teresy Cornwallis-West, zwanej Daisy, która słynęła z zamiłowania do pięknych kwiatów i egzotycznych roślin.

Inwestycja pochłonęła astronomiczną sumę 7 milionów marek w złocie. Nie był to jednak zwykły wydatek – książę kazał sprowadzić z Sycylii siedem wagonów kolejowych zastygłej lawy z Etny. Budowniczowie rozbili wulkaniczny tuf na mniejsze kawałki i wyłożyli nim wnętrze palmiarni, tworząc groty, wodospady i ścianki z wnękami na rośliny. Ten niezwykły materiał można podziwiać do dziś.

Palmiarnia w Wałbrzychu to jedyny obiekt tego typu w Polsce zachowany w oryginalnej, historycznej konstrukcji z początku XX wieku.

Centralnym punktem kompleksu była 15-metrowa palmiarnia wykonana z metalu i szkła, w której uprawiano palmy daktylowe. Wokół głównego budynku rozciągały się parterowe oranżerie. Po burzliwych dziejach XX wieku – od czasów niemieckich, przez wojnę, po lata PRL-u – palmiarnia trafiła w ręce Agencji Nieruchomości Rolnych, a we wrześniu 2012 roku została wykupiona przez gminę Wałbrzych. Od tamtej pory obiekt jest administrowany przez spółkę Zamek Książ i przeszedł gruntowną rewitalizację.

Co można zobaczyć w palmiarni

Zwiedzanie odbywa się samodzielnie, bez przewodnika, wzdłuż 500-metrowej trasy przechodzącej przez różne strefy klimatyczne. Największe wrażenie robi aleja palmowa z okazami palm daktylowych, które książę sprowadził ponad 120 lat temu – niektóre osiągają dziś 12 metrów wysokości. Rośnie tam również kencja, zwana królową palm.

Tunel roślin cytrusowych prowadzi przez pachnący zakątek pełen drzewek pomarańczy, cytryn i mandarynek. Jest sekcja poświęcona roślinom australijskim z eukaliptusami, kąt z kaktusami i sukulentami oraz część z roślinami tropikalnymi. Wśród ciekawszych okazów można spotkać araukarię wyniosłą, kliwię pomarańczową czy kolokazję olbrzymią o ogromnych liściach.

W sadzawkach pływają ryby i żółwie, które szczególnie przyciągają uwagę najmłodszych zwiedzających. W szklarniach mieszkają również ptaki. Na terenie palmiarni znajduje się jedyna w Polsce stała wystawa drzewek bonsai – miniaturowych drzew hodowanych w specjalnej technice.

Ściany palmiarni od wewnątrz pokrywa tuf wulkaniczny sprowadzony z Etny – książę kazał przewieźć go aż siedmioma wagonami kolejowymi.

Przed głównym budynkiem rozciąga się zadbany park z rosarium, ogrodami w stylu japońskim oraz częścią owocowo-warzywną. To dobre miejsce na spacer, zwłaszcza gdy w szklarniach jest tłoczno lub temperatura wydaje się zbyt wysoka.

Dla kogo to miejsce

Palmiarnia sprawdzi się jako atrakcja dla całej rodziny. Dzieci fascynują się zwierzętami – żółwiami, rybami i ptakami – oraz egzotycznym wyglądem niektórych roślin. Dorośli docenią historyczną wartość obiektu i różnorodność botaniczną. Miłośnicy roślin mogą spędzić tu spokojnie godzinę lub dłużej, czytając tabliczki informacyjne i podziwiając poszczególne okazy.

To też dobra opcja na dzień z niepogodą – w szklarniach jest ciepło i sucho niezależnie od warunków na zewnątrz. Warto jednak pamiętać, że latem temperatura wewnątrz potrafi być dość wysoka, więc lepiej ubrać się lekko.

Połączenie z Zamkiem Książ

Palmiarnia znajduje się zaledwie 2 kilometry od Zamku Książ, jednej z największych atrakcji Dolnego Śląska. Co ważne – bilet na zwiedzanie zamku uprawnia również do wstępu do palmiarni. To wygodne rozwiązanie dla osób planujących zobaczyć obie atrakcje tego samego dnia. Od zamku do palmiarni można dojść spacerem w około 25 minut.

Dostępne są też bilety zbiorcze typu „Explore Wałbrzych”, które oprócz zamku i palmiarni obejmują Starą Kopalnię i Muzeum Porcelany, oraz pakiety „All Day Ticket” z dodatkowymi atrakcjami jak Podziemia Książa, Stado Ogierów czy Mauzoleum.

Dodatkowe atrakcje na miejscu

Po zwiedzaniu można odpocząć w kawiarni „Pod Tropikiem”, która serwuje napoje i lekkie przekąski. Na terenie palmiarni działa również sklep z roślinami – można tu kupić doniczkowe egzemplarze, w tym niektóre gatunki dostępne w kolekcji. To dobra okazja, żeby zabrać do domu kawałek tropikalnej atmosfery.

Palmiarnia powstała jako największy „bukiet kwiatowy” jaki książę mógł podarować swojej żonie – kosztował fortunę i przetrwał ponad 110 lat.

Informacje praktyczne – bilety, godziny otwarcia, dojazd

Ceny biletów: Bilet wstępu do samej palmiarni (bez przewodnika) można nabyć w kasie na miejscu. Dostępne są również bilety łączone z Zamkiem Książ oraz pakiety obejmujące kilka atrakcji w Wałbrzychu. Wszystkie bilety zakupione na zwiedzanie Zamku Książ uprawniają do wstępu do palmiarni. Seniorzy i osoby uprawnione mogą korzystać z biletów ulgowych.

Godziny otwarcia: Palmiarnia jest czynna cały rok. Szczegółowe godziny otwarcia warto sprawdzić na stronie internetowej Zamku Książ przed wizytą, ponieważ mogą się różnić w zależności od sezonu.

Czas zwiedzania: Na spokojne obejrzenie palmiarni warto zarezerwować od 45 minut do godziny. Jeśli planuje się również spacer po otaczającym parku lub wizytę w kawiarni, lepiej przeznaczyć 1,5-2 godziny.

Dojazd samochodem: Palmiarnia znajduje się przy ulicy Wrocławskiej 158 w dzielnicy Lubiechów, przy drodze krajowej 35 łączącej Wałbrzych z Wrocławiem przez Świdnicę i Świebodzice. Na miejscu dostępny jest parking.

Dojazd komunikacją miejską: Do Wałbrzycha można dojechać pociągami Kolei Dolnośląskich – stacja Wałbrzych Szczawienko. Stamtąd do palmiarni kursują autobusy ZKM Wałbrzych linii 8 i 12, które zatrzymują się na przystanku Wrocławska-Wilcza.

Adres: Palmiarnia Wałbrzych, ul. Wrocławska 158, 58-306 Wałbrzych